|
|
|
 |
|
 |
| |
Yangın
Tatbikatı Aşamaları |
| 1
- |
Uygulamacımız
odun yığınını tutuşturuyor. |
| 2
- |
Normal
bir yangın kadar bir alev ortamı sağlanıyor. |
| 3
- |
DERGİOĞULLARI
Yangın Söndürücü tüp ile uygulamacımız uzaktan yangını
kontrol altına alıyor. |
| 4
- |
DERGİOĞULLARI
Yangın Söndürücü ile yangın tamamen söndürülüyor. |
|
|
YANGIN
SÖNDÜRME KİMYASALLARI
|
• KURU
KİMYEVİ YANGIN SÖNDÜRME TOZLARI
Günümüzde
var olan kuru kimyasal yangın söndürme maddelerinin, üretiminde
kullanılan kimyasal maddeler, etkili oldukları yangın sınıflarına
göre farklı farklı kimyasal bileşimlerde olup, "BC",
"ABC", "D" tipi olarak gruplandırılır.
Bu
maddelere akış ve suya dayanıklılık özelliklerini arttırıcı
ve muhafazayı kolaylaştırıcı çeşitli ilaveler karıştırılır.
Kuru kimyevi tozlar, düşük ve normal sıcaklıklarda kararlı bir
maddedir. Ancak yüksek sıcaklarda bazı ilaveler eriyip yapışkanlığa
neden olduğundan, muhafaza sıcaklığının 50 C'yi aşmaması tavsiye
edilir.
Yangın
sıcaklıklarında kuru kimyasal toz içindeki aktif maddeler, söndürme
görevlerini yaparken bozulmaya uğrarlar. Kuru kimyevi toz parçacıkları
10-75 m boyutlarında olabilirler. Parçacık boyutu, ortalama
40 m'de en iyi sonuç elde edilir.
Kuru
Kimyevi Tozların Söndürme Özellikleri
a-Boğma
Etkisi :
Kimyasal
yapıları amonyum fosfat esaslıdır. Erime noktası düşük olan
(150-180 C ) bu tozların alev ile temasında meydana gelen metafosforik
asit (HPO3) katı yüzeyler üzerinde camsı bir tabaka meydana
getirmekte ve korlu yanan, (A) sınıfı yangınlarda, oksijen ile
teması kesmektedir.
b-Soğutma
Etkisi
Kuru
kimyevi tozun soğutucu etkisi, yangınları çabuk söndürmesinin
önemli etkenlerinden biri değildir. Ancak kuru kimyevi tozları
dekompoze etmek için gerekli ısı enerjisi, maddelerin söndürme
yetenekleri ile oldukça ilgilidir. Sonuç olarak, maddenin kimyasal
aktif hale gelebilmesi için, bütün kuru kimyevi maddeler ısıya
duyarlı olmalı, yani ısıyı yutmalıdır.
c-Radyasyon
Yalıtımı
Kuru
kimyevi tozun püskürtülmesi, alev ile yakıt arasında bir toz
bulutu meydana getirir. Bu bulut, yakıtı alev tarafından yayılan
sıcaklığa karşı bir ölçüde yalıtır.
d-Zincir
Kırma Reaksiyonu
Kuru
kimyevi tozların yangın söndürücü özellikleri, büyük oranda
zincir kırma reaksiyonuna bağlıdır. Zincirleme yanma reaksiyonuna
göre yanan bölge içinde serbest radikaller vardır ve yanmanın
devam etmesi için, bunların birbirleri ile reaksiyona girmeleri
gereklidir. Ateş üzerine kuru kimyevi tozların dökülmesi, reaktif
parçacıkların birleşmesine ve zincirleme yanma reaksiyonu söndürmelerine
engel olur. Zincirleme tepkimelerin sonucunda yangın ortamında
oluşan OH ve H gibi aktif parçacıklar su buharına dönüşmektedir.
Kuru
Kimyevi Tozlar ile İlgili Genel Özellikler
Kuru
kimyevi tozlar kimyasal kimyasal yapıları nedeniyle nem çekici
özelliktedir. Halbuki bu tozların depolanma sırasında ve söndürme
cihazları içerisinde en az 5 yıl bozulmadan kalması gerekir.
Bu amaçla kullanılan hammaddeler kimyasal ve fiziksel işlemlere
tabi tutularak gerekli katkı maddeleri ilave edilir ve özel
formülasyonlar ile kuru toz imal edilir.
Kuru
kimyevi tozlar genel olarak parlayıcı sıvı yangınlarında kullanılır.
Elektriksel olarak yalıtkan olduklarından enerjili elektrik
donanımı ilgilendiren parlayıcı sıvı yangınlarında kullanılır.
Fakat kirletici özelliği nedeniyle elektronik cihaz, hassas
makina ve motor yangınlarında tercih edilmezler. Daha çok açık
saha yangınlarında ve fabrikaların hassas makina ve cihaz bulunmayan
bölümlerinde kullanılır.
Kuru
kimyevi tozlar, yangını çok kısa sürede söndürdüğü için yanıcı
maddelerdeki yüzeysel yangınlarda da ( A sınıfı ) kullanılır.
Kuru
kimyevitozun diğer bir özelliği de tane büyüklüğüdür. Tane büyüklüğünün
yeterli yüzey kaplayıcı ve uygun püskürtme mesafesini sağlayıcı
irilikte olması gerekir. Ortalama tene iriliğinin 40 m olması
idealdir. Çok ince toz uzak mesafeler püskürtülemez. Fakat çok
ince tozun da örtücülüğü azdır.
Kuru
bir ortamda metaller ve alaşımlar üzerinde aşındırıcı etkiye
sahip değildir. Yağlı yüzeylerde uzun süre bekletildiğinde yağlı
yüzeylerin bozulmasına yol açar. Bu yüzden kullanıldıktan sonra
bu yüzeylerin temizlenmesinde fayda vardır.
Kuru
kimyevi yangın söndürme tozları, normal taşıma ve kullanım koşullarında
hiçbir zehirleyizi etki göstermez. Bununla beraber doldurma
ortamının havadar olması tavsiye edilir. Gözlerde ve solunduğunda
burun mukozasında iritasyona neden olur. Bu kalıcı ve ciddi
bir durum değildir.
Kuru
kimyevi yangın söndürme tozları; yanıcı sıvıların yüzeyinde
kararlı bir atmosfer oluşturmaz. Sonuç olarak, sıcak metal yüzeyler
ya da devam eden elektrik arkları varsa yangın yeniden başlar.
Normal
kimyevi yangın söndürme tozları; yüzeyin altına nüfuz etmiş
yangınlarda etkili değildir. Ayrıca kendi oksijenini kendi sağlayan
maddelerde çıkan yangınları da söndürmez. Kuru kimyevi yangın
söndürme tozunun kaptan boşaltılması ve püskürtülmesi karbondioksit
veya azot gibi inert gaz basıncı ile sağlanır.
Kuru
kimyevi yangın söndürme tozlarından ABC tozu ile BC tozu hiçbir
zaman birbiriyle karıştırılmamalıdır. Karıştırmak tehlikelidir.
Buna çok dikkat edilmelidir.
Kuru
Kimyevi Yangın Söndürme Toz Tipleri.
Kuru
kimyevi yangın söndürme tozları, BC sınıfı, ABC sınıfı ve D
sınıfı yangınlarda etkili olarak kullanılmak amacı ile üç değişik
tipte üretilmektedirler.
B
ve C sınıfı yangınlarda etkili olan kuru toz tipleri ;
• Sodyum
bi karbonat esaslı
• Potasyum
bi karbonat esaslı
• Potasyum
sülfat esaslı
• Potasyum
klorid esaslı
• Potasyum
sülfat + kalsiyum karbonat esaslı
ABC
sınıfı yangınlarda etkili olan kuru toz tipleri
• Monoamonyumfosfat
(MAP) esaslı
D
Sınıfı hafif metal yangınlarında etkili olan kuru toz tipleri;
• Alkali
kloridler ( Sodyum Klorür, Potasyum Klorür )
• Alkali
Boratlar
Kuru
kimyevi ayngın söndürme tozları seyyar ve arabalı söndürücülerde
ve merkezi söndürme sistemlerinde, yangın söndürme ajanı olarak
kullanılmaktadırlar.
• KARBONDİOKSİT
GAZI
B
ve C Sınıfı yangınlarda etkili olan sıvılaştırılmış karbondioksit
gazı %99,9 saflıkta ve kendiliğinden basınçlı bir gazdır. Son
derece yüksek soğutucu etkiye sahip olup, kapalı alanlarda etkili
bir yangın söndürme ajanı olarak hem seyyar ve arabalı söndürücülerde
hem de merkezi söndürme sistemlerinde, yangın söndürme ajanı
olarak kullanılmaktadır.
Karbondioksit,
renksiz, kokusuz bir gazdır. Endüstrimizde fuel-oil'in yakılması
ile elde edilebildiği gibi fabrikalarda yan ürün olarak da elde
edilebilmektedir. Karbondioksit, kendisini aranan bir yangın
söndürme maddesi haline getiren bir takım özelliklere sahiptir.
Yanıcı değildir, bir çok madde ile reaksiyona girmez ve muhafaza
edildiği kaplardan boşalması için gerekli basıncı kendisi yaratır.
Karbondioksit
Gazının Teknik Özellikleri
Karbondioksit
gazı, renksiz, kokusuz, zehirsiz bir gaz olup, ağırlığı yaklaşık
havanın yoğunluğunun 1,5 katıdır. Bu nedenle yanan cisim üzerine
soğuk boşaltılan karbondioksit hem yanan yüzey üzerindeki havanın
yerini alarak, cismin havadan oksijen almasını önler, hem de
boşaltma sırasında soğuk tanecikler halinde düşerken havadaki
su buharını yoğunlaştırarak kuru buz tanecikleri halinde yanan
cismin üzerine düşerek yangının soğumasını sağlar.
Karbondioksit
gazı, çelik tüplere 50-60 bar basınç altında doldurulur.ve sıvı
gaz denge halinde bulunur. Ancak, kritik sıcaklık olan+31,88
C'den itibaren tamamen gaz haline geçerek basıncı çok artar.
Bu
nedenle Karbondioksit, test basıncı 250 bar olan çelik çekme,
dikişsiz tüplerde muhafaza edilir.
Karbondioksit
gazlı yangın söndürücüler genellikle B ve C sınıfı yangınlarda
kullanılır.
Karbondioksit,
gaz ya da çok küçük katı parçacıklar (kuru buz ) halinde iken
elektrik iletmez ve bu sayede enerjili elektriksel donanım üzerinde
kullanılabilir. Fakat yüksek gerilim hatlarında "TS 862-EN
3" de belirtilen voltajlara kadar yangın ile aradaki mesafeyi
gözönünde bulundurarak müdahale edilmelidir.
• KÖPÜK
(FOAM) KONSANTRASYONLARI
Belirli
oranlarda suyla karışan, köpük yapıcı maddenin hava ile genleşerek
meydana getirdiği köpük, yanan sıvının yüzeyini kaplayarak oksijen
ile temasını keser ve yanma ısısını düşürür.
Köpük,
esas olarak parlayıcı ve yanıcı sıvı, dökülme ve tank yangınlarında
soğutucu bir tabaka yaratacak şekilde kullanılır.
Bu
tür yangınlarda kullanılan en devamlı söndürme maddesi köpüktür.
Sıvı yüzeyini kaplayan köpük tabakası, derinlik ve kararlılığına
bağlı olarak oldukça uzun bir süre buhar çıkmasını engeller.Uygun
bir süre sonra köpük tabakası temizlenebilir.
Köpük,
henüz yanmamış, sıvı ya da katılardan çıkan buharları engellemek,
azaltmak amacıyla da kullanılır.Zehirli ya da parlayıcı gazların
biriktiği boşluk ve kapalı hacimlerin, güven altına alınması
için de köpükten yararlanılır.
Köpük,
sıcaklık ve alevle karşılaştığında bozunmaya uğrar ve bileşimindeki
su buharlaşır. Bu nedenle, yanan yüzey üzerine bu kaybı karşılamaya
yeterli miktarda köpük uygulanmalı ve söndürülen sıvı üzerinde
bir köpük tabakasının kalmasını garantilemek amacıyla bir miktar
daha köpük ilave edilmelidir.
Köpük,
kararlı değildir. Fiziksel yada mekanik zorlamalar sonucu kolayca
dağılabilir. Bazı belirli kimyasal buhar ve sıvılar köpüğü süratle
bozarlar.
Hava
hareketi yada yanan maddelerden hızla yükselen gazlar köpüğün
yangın alanından uzaklaşmasına neden olabilirler.
Köpük
solüsyonları, iletken olduklarından, elektrik sistemleri ile
ilgili yangınlarda kullanılmaları tavsiye edilmez.
Yanıcı
maddenin cinsi (Hidrokarbon veya Polar olmasına göre) uygun
köpük seçilmelidir.
Köpük
cinsine uygun , köpük yapıcılar kullanılmalıdırlar.
Depolama,
yükleme, boşaltma, pompa istasyonları gibi yerler için farklı
sistemler ve köpük araçları seçilmelidir.
Köpük
uygulaması için yeterli basınç, debi ve mikltarda su kullanılmalıdır.
A
ve B sınıfı yangınlarda etkilidir. Seyyar ve arabalı yangınlarda
ve merkezi söndürme sistemlerinde söndürme ajanı olarak kullanılmaktadır.
%3
- %6 konsantrasyonlarda kullanılan, yanan madde muhteviyatına
göre en etkili şekilde mudahale edilebilecek çeşitli tipleri
vardır.
• Protein
esaslı
• Flora
Protein Esaslı
• Sentetik
Esaslı
• AFF
(Aqua Forming Film Foam)
|
|
|
|
